Home

Drodzy Czytelnicy!

Początkowo myślałem, żeby ten wpis rozpocząć od przypomnienia daty: 25 kwietnia 1953 roku. Szybko jednak zdałem sobie sprawę, że w ten sposób rozpoczyna się połowa wpisów na tej stronie. Zacznę więc od przypomnienia innego wybitnego osiągnięcia ludzkości: 20 lipca 1969 roku Neil Armstrong uczynił grawitacyjnie lekki krok z lądownika Eagle, stając się pierwszym człowiekiem stąpającym po powierzchni Księżyca. Pierwsze słowa, które wypowiedział, to wyreżyserowana fraza, która zapisała się w annałach (mały krok człowieka, wielki skok ludzkości i tym podobne). Potem jednak dodał, już od siebie, słowa, które pewnie jednak lepiej oddawały to, co wówczas czuł: „Isn’t it something?”, „Czyż nie jest to coś niesamowitego?”.

Wydaje się, że wielu osiągnięciom i odkryciom towarzyszyły mniej lub bardziej chwytliwe slogany. Na początku 1953 roku Francis Crick i James Watson weszli do pubu Eagle w Cambridge (ciekawe, jak historia zapętla się na tym orle) i obwieścili światu – a przynajmniej cambridgowskiemu naukowemu mikrokosmosowi –  „Odkryliśmy tajemnicę życia!”.

O co chodziło? Crickowi i Watsonowi udało się opisać strukturę DNA. Dzisiaj brzmi to może trywialnie, ale my mamy przewagę 60 lat badań nad DNA, jego strukturą i funkcją. W 1953 roku niewiele na ten temat było jednak wiadomo. Co zatem wydarzyło się 25 kwietnia? Jeden z najsłynniejszych tygodników naukowych na świecie, Nature, opublikował trzy prace – w tym tę nasłynniejszą Cricka i Watsona – opisujące strukturę DNA oraz doświadczenia, które umożliwiły jej odkrycie. A potem poszło już z górki.

Zamiast spisu treści

Dzisiaj (jeśli czytacie to 25 kwietnia) obchodzimy 60 rocznicę tych publikacji. I w ramach świętowania czemuż nie zastanowić się, o co w ogóle chodzi z tą podwójną helisą? Odpowiedź znajdziecie we wpisie  Po co nam podwójna helisa?.  No i gdzie w ogóle się to wszystko zaczęło? A zaczęło się bynajmniej nie w Anglii – zaczęło się blisko sto lat wcześniej w Prusach od odkrycia kwasów nukleinowych przez Friedricha Mischera (poczytać o tym możecie we wpisie Pierwsze kroki). Po tych badań przyszła kolej na odkrycie, że to DNA odpowiada za przekazywanie informacji genetycznej (o tym więcej w poście Genetyczna dostawa).

Chociaż większość sławy przypadła Crickowi i Watsonowi, w walce i wyścigu, aby rozwiązać strukturę DNA, uczestniczyło więcej osób. Najczęściej zapewne przywoływane jest nazwisko Rosalind Franklin, którą pamięta się jako osobę, której podkradzione (to słowo tutaj ma bardzo szarawy odcień) dane umożliwiły Crickowi i Watsonowi dojście do wniosków, które blisko dekadę później dały im Nagrodę Nobla. Ale pamiętać Franklin powinniśmy raczej z tysiąca innych powodów – dlaczego? O tym we wpisie Pokorna heroina. W wyścigu uczestniczyło też kilka osób, o których zapomnieliśmy kompletnie: głównie dlatego, że się myliły. Nie znaczy to jednak, że nie należy im się chwila uwagi – i tę chwilę możecie poświęcić na przeczytanie wpisu Zapomniani uczestnicy.

Odkrycie DNA to oczywiście nie tylko historia: to kolejne ponad pół wieku badań, które otworzyły nam w nauce drogi dotychczas nieznane. Czasem mniej, czasem bardziej oczywiste.  O tych mniej oczywistych skojarzeniach przeczytacie we wpisie Nukleinowy łańcuch skojarzeń. O badaniach, które były konsekwencją odkrycia struktury DNA dowiecie się zaś z wpisów o sekwencjonowaniu Sekwencja kwintesencja; o DNA, które można składać jak klocki lego, Origami DNA; oraz o przycinaniu genów według naszego widzimisię Geny na miarę.

Jaka jest rola DNA w naszym życiu dzisiaj? O jego znaczeniu w medycynie przeczytać możecie we wpisie Telomery, telomeraza i nowotwory. Ale DNA to nie tylko nauka – DNA to symbol popkulturalny, podwójna helisa to najbardziej być może rozpoznawalna naukowa ikona: o tym przekonać możecie się porównując wyobrażenia naukowców (i nie tylko) o DNA we wpisie Kwasowe wizje z tym, jak podwójna helisa utrwalana jest w przedmiotach użytku codziennego – we wpisie DNA jako ikona współczesności.

Być może na tym etapie zaczniecie już odczuwać lekki przesyt DNA. Są jednak powody, dla których warto się tematem interesować. W tym miesiącu SCOTUS – Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych – rozpatruje bowiem zasadność patentów na geny. Sprawa jest istotna, o czym więdzą wszyscy, którzy chcieli kiedykolwiek przebadać się pod kątem mutacji genu BRCA1, która jest wskaźnikiem podatności na raka piersi. Test kosztuje około $200. Jednak ochrona patentowa dla firmy Myriad Genetics oznacza, że trzeba za niego płacić $3000. Patent firmie przyznano w 1994 – na długo przed zsekwencjonowaniem ludzkiego genomu i zrozumieniem, co takie patenty dla nas oznaczają. Teraz, gdy wreszcie zdaliśmy sobie sprawę ze znaczenia tego patentu, sprawa nabiera nowego prawniczego rozpędu. Więcej o tym problemie poczytać możecie we wpisie Patent na człowieka.

Odkrycia DNA to oczywiście tylko jedno z wielu wybitnych i ważnych odkryć w biologii w drugiej połowie XX wieku. Dlatego zapytałem kilkoro polskich badaczy oraz blogerów naukowych, co ich zdaniem było równie ważne – jakie były inne znaczące odkrycia naukowe w biologii po 1953 r. Ich odpowiedzi znajdziecie we wpisie Co po DNA?.

Oczywiście strona taka, jak ta, ma swoje ograniczenia objętościowe, autorzy zaś czasowe, i dlatego tylko tyle, albo aż tyle, o DNA możecie tutaj przeczytać. Nie mam jednak żadnych wątpliwości, że w prasie i w mediach ta rocznica będzie intensywnie świętowana. Postaram się najciekawsze materiały gromadzić, w miarę ich pojawiania się. Tę listę znajdziecie we wpisie Alternatywne zdanie.

Zapraszamy

Mam nadzieję, że teksty przypadną Wam do gustu, że dowiecie się z nich rzeczy nowych i ciekawych. Że, być może, będziecie do nich nawet czasem wracać. I w imieniu swoim i moich współauto(rów/rek) zapraszam Was bardzo serdecznie do czytania, komentowania i dzielenia się tymi materiałami.

Rafał Marszałek

Reklamy

2 thoughts on “Tytułem wstępu

  1. Pędem przeleciałem przez różne części „Podwójnej Helisy”… i nie mogę wyjść z zachwytu! Tyle ciekawych rzeczy do przeczytania i przemyślenia! Najlepsza strona o DNA i genetyce jaką do tej pory w sieci widziałem! GRATULUJĘ!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s